dr Mariusz Leńczuk

adres e-mail: mariusz.lenczuk@ijp.pan.pl

Adiunkt

Wykształcenie

    - 1994-1999 studia wyższe na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu, kierunek filologia polska
    - od 01.03.2002 asystent w Pracowni Języka Staropolskiego IJP PAN w Krakowie
    - 2009 doktor nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa
    - od 2009 do chwili obecnej adiunkt w Pracowni Języka Staropolskiego

Członkostwo w gremiach naukowych

    - członek Polskiego Towarzystwa Językoznawczego

Obszary zainteresowań naukowych

    - glosy i drobne teksty polskie w łacińskich rękopisach XV-XVI w.
    - XIV i XV-wieczne tłumaczenia Biblii
    - średniowieczne słowniczki łacińsko-polskie
    - paleografia średniowieczna, sposoby adaptacji łacińskiego systemu abrewiacyjnego do staropolszczyzny
    - kultura i piśmiennictwo bernardynów polskich XV-XVI w.

Uczestnictwo w projektach badawczych

    - od 2018 udział w projekcie badawczym nr 1H 17 0201 85 finansowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w latach 2018-2022 pt. "Baza leksykalna średniowiecznej polszczyzny (do 1500 r.) Fleksja" pod kierownictwem dr hab. Ewy Deptuchowej, prof. IJP PAN, realizowanym w IJP PAN w Krakowie.
    - od 2017 udział w projekcie badawczym nr UMO-2016/21/B/HS2/01249 finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki pt. "Słownictwo polskie w XV-wiecznych rozariuszach łacińskich. Studium porównawcze" pod kierownictwem dr hab. Ewy Deptuchowej, prof. IJP PAN, realizowanym w IJP PAN w Krakowie.
    - 2017-2019 udział w projekcie badawczym nr 11H 12 0418 81 finansowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w latach 2013-2019 pt. "Żydowski samorząd ziemski w Koronie (XVII-XVIII wiek)"
    pod kierownictwem prof. dra hab. Adama Kaźmierczyka. (zob.)
    - 2012-2015 kierownik projektu badawczego finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie nr 2011/03/D/HS2/00859 pt. "Piętnastowieczne przekłady Nowego Testamentu - elektroniczna konkordancja staropolska. Internetowa baza danych". (zob.)
    - 2010-2011 udział w projekcie badawczym pt. "Wege der Rechtsfindung in ethnisch-religiös gemischten Gesellschaften. Erfahrungsressourcen in Polen-Litauen und seinen Nachfolgestaaten" realizowanym w Uniwersytecie w Lipsku pod kierownictwem prof. dr Yvone Kleinman.
    - 2002-2006 udział w projekcie badawczym zamawianym nr PBZ/KBN/064/H01/2001, finansowanym przez Komitet Badań Naukowych, pt. "Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego" pod kierownictwem prof. dra hab. W. Twardzika.
    - 2002-2003 udział w projekcie badawczym nr 1 H01D/018/19, finansowanym przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji, pt. "Elektroniczny korpus ciągłych tekstów staropolskich (do 1500 r.)" realizowanym w IJP PAN w Krakowie pod kierownictwem prof. dra hab. W. Twardzika.

Publikacje książkowe

  1. Słownik staropolski. Suplement cz. I (verba absentia), pod red. nauk. E. Deptuchowej,
    opracowali: E. Deptuchowa, M. Eder, M. Frodyma, M. Klapper, D. Kołodziej, M. Kozłowska, M. Leńczuk,
    L. Szelachowska-Winiarzowa, W. Twardzik, Z. Wanicowa, Z. Wójcikowa, F. Wysocka, Kraków 2014.
  2. M. Leńczuk, Staropolskie przekazy kanonu Mszy Świętej. Wariantywność leksykalna, Warszawa 2013.
  3. Opis źródeł Słownika staropolskiego, pod redakcją W. Twardzika, we współpracy z E. Deptuchową i
    L. Szelachowską-Winiarzową, opracowali: E. Belcarzowa, E. Deptuchowa, M. Frodyma, K. Kalicka, M. Leńczuk,
    L. Szelachowska-Winiarzowa, Z. Wójcikowa, Kraków 2005.

Artykuły

  1. Marginalia rękopiśmienne z XV wieku. Wezwania i westchnienia, [w:] Marginalia w książce dawnej i współczesnej, pod red. B. Mazurkowej, Katowice 2019, s. 15–34.
  2. Vita sine litteris mors est, [w:] Wacek, czyli przypisy do konterfektu Profesora Wacława Twardzika,
    oprac. R. Mazurkiewicz, Kraków 2017, s. 143–149.
  3. O wydawaniu polskich glos z łacińskich rękopisów średniowiecznych, [w:] Staropolskie spotkania językoznawcze. Jak wydawać teksty dawne?, red. K. Borowiec, D. Masłej, T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, Poznań 2017,
    s. 165–184.
  4. Dwa staropolskie zaklęcia z XV w., Studia Źródłoznawcze, t. LV (2017), s. 217–228 (pobierz).
  5. O sposobach tłumaczenia "Nowego Testamentu" w "Rozmyślaniu przemyskim", [w:] "Rozmyślanie przemyskie" Świadectwo średniowiecznej kultury religijnej, pod red. J. Bartmińskiego, A. Timofiejewa, Przemyśl 2016,
    s. 123–131.
  6. Staropolskie tłumaczenie "Hymnu św. Pawła o miłości" z rękopisu nr 1399 Biblioteki Książąt Czartoryskich w Krakowie, cz. 1, Poradnik Językowy 5 (2016), s. 82–101.
  7. Staropolskie tłumaczenia Nowego Testamentu – bariery i możliwości badawcze, [w:] W kręgu dawnej polszczyzny, red. M. Mączyński, E. Horyń, E. Zmuda, Kraków 2016, t. I, s. 113–119.
  8. Zapisy polskie w słownikach i glosariuszach XV w. - terminy, źródła, perspektywy badawcze, Polonica, t. XXXV (2015), s. 103-114 (pobierz).
  9. Z czego się baranek boży składa... Wznowienie edycji zabytku z Biblioteki Kórnickiej, Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej 2015, z. 32, s. 159-170 (wraz z Kołem Miłośników Historii Języka Polskiego przy Zakładzie Historii Języka Polskiego UAM) (pobierz).
  10. Polskie glosy w XV-wiecznych łacińskich rękopisach jako problem historycznojęzykowy, [w:] Staropolskie spotkania językoznawcze. Jak badać teksty staropolskie?, red. T. Mika, D. Rojszczak-Robińska, O. Stramczewska, Poznań 2015, s. 79-101 (pobierz).
  11. Zagadki statutu krawieckiego z 1491 roku, [w:] Cum reverendia, gratia, amicitia... Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Bogdanowi Walczakowi, Poznań 2013, t. II, s. 223–230.
  12. The Earliest Known Lithuanian Glosses (~ 1520-1530), Archivum Lithuanicum 12, Vilnius 2010, s. 31-70
    (wraz z G. Subačiusem i W. Wydrą) (pobierz).
  13. Problemy terminologiczne w opisywaniu glos polskich na przykładzie XV-wiecznych tłumaczeń kanonu mszy św., Kwartalnik Językoznawczy, z. 2, 2010, s. 19–36 (pobierz).
  14. Multimedia a wydawanie tekstów staropolskich. Pytania o przyszłość, [w:] Amoenitates vel lepores philologiae, pod red. R. Laskowskiego i R. Mazurkiewicza, Kraków 2007, s. 149–160 (wraz z Kołem Miłośników Historii Języka Polskiego przy Zakładzie Historii Języka Polskiego UAM) (pobierz).
  15. Skarga płocka o oszczerstwo na nowo po blisko stu latach wydana, [w:] Amoenitates vel lepores philologiae, pod red. R. Laskowskiego i R. Mazurkiewicza, Kraków 2007, s. 37–52 (wraz z E. Belcarzową i K. Pawłowskim) (pobierz).
  16. Magnificat w średniowiecznych ułomkach polskiej szaty językowej. Projekt konkordancji staropolskich przekładów Biblii cz. II, [w:] Amoenitates vel lepores philologiae, pod red. R. Laskowskiego i R. Mazurkiewicza, Kraków 2007, s. 30–37.
  17. Synonimia w średniowiecznych przekładach kanonu mszy św. – uwagi wstępne, Język Polski LXXXVII, 2007,
    s. 37-47 (pobierz).
  18. Potrzeba włączenia elementów paleografii do nauczania historii języka polskiego, Studia językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. 4, Szczecin 2005, s. 183-192.
  19. Bernardyński „Podręcznik dla braci” z XVII wieku. Część III, Studia franciszkańskie 14, Poznań 2004,
    s. 219-270 (wraz z W. Wydrą).
  20. Św. Pawła „Hymn o miłości” w średniowiecznych ułomkach polskiej szaty językowej (Projekt konkordancji staropolskich przekładów Biblii), Polonica, t. XXII-XXIII (2003), s. 391-400 (wraz z E. Belcarzową) (pobierz).
  21. Dlaczego potrzebne jest wydanie suplementu do „Słownika staropolskiego”?, Polonica, t. XXII-XXIII (2003),
    s. 337-344 (pobierz).
  22. Bernardyński „Podręcznik dla braci” z XVII wieku. Część II, Studia franciszkańskie 13, 2003, s. 305-374
    (wraz z W. Wydrą).
  23. Bernardyński „Podręcznik dla braci” z XVII wieku. Część I, Studia franciszkańskie 12, 2002, s. 345-404
    (wraz z W. Wydrą).

Recenzje

  1. Dorota Masłej, Modlitwa Pańska w polskim średniowieczu. Znad staropolskich rękopisów, Wydawnictwo Rys, Poznań 2016, s. 141, Język Polski XCVII, 2017, s. 104–108.
  2. Dorota Rojszczak-Robińska, Jak pisano "Rozmyślanie przemyskie", Wydawnictwo Rys, Poznań 2012,
    s. 301, Język Polski XCIII, 2013, s. 122–125.
  3. Teresa Michałowska, Ego Gertruda. Studium historycznoliterackie, Warszawa 2001, Ja Gertruda,
    Teksty Drugie nr 1 (79), 2003, s. 122-127 (pobierz).

Publikacje multimedialne

  1. Piętnastowieczne przekłady Nowego Testamentu - elektroniczna konkordancja staropolska. Internetowa baza danych. (zob.)
  2. Transliteracja i transkrypcja wraz z aparatem krytycznym Ortyli magdeburskich, tzw. Ossolińskich,
    [w:] Biblioteka zabytków polskiego piśmiennictwa średniowiecznego, pod kierunkiem W. Twardzika, opracowali: E. Belcarzowa, E. Deptuchowa, M. Frodyma, M. Kucała, M. Leńczuk, K. Porosło, W.R. Rzepka, L. Szelachowska-Winiarzowa, W. Twardzik, Z. Wanicowa, Z. Wójcikowa, W. Wydra, F. Wysocka, Kraków 2006, (płyta DVD).
  3. Korpus tekstów staropolskich do roku 1500, red. W. Twardzik, Kraków 2003 (udział w znakowaniu korpusu). (zob.)

Udział w konferencjach z referatami, odczyty

  1. "Metadane w korpusie tekstów staropolskich do 1500 roku - wielopoziomowa struktura informacji",
    Ogólnopolska konferencja historycznojęzykowa. W kręgu dawnej polszczyzny IV, Kraków 5-6.12.2019 r.,
    organizator: Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.
  2. "Średniowieczne marginalia, komentarze, glosy, zapiski, drobne zabytki języka polskiego - problem z właściwym rozumieniem terminów",
    Staropolskie Spotkania Językoznawcze 3. Terminy w językoznawstwie synchronicznym i diachronicznym,
    Poznań 19-20 kwietnia 2018 r.,
    organizator: Zakład Historii Języka Polskiego Instytutu Języka Polskiego UAM w Poznaniu.
  3. "Praedicatoria praecepta. Łacińska instrukcja dla kaznodziei z polskimi modlitwami z rękopisu Biblioteki Jagiellońskiej sygn. 1299 z XV w. Prezentacja edycji krytycznej" (wraz z K. Brachą),
    organizator: Odczyt na zaproszenie Zakładu Badań Źródłoznawczych i Edytorstwa Instytutu Historii PAN, Warszawa 7.12.2017 r.
  4. "Modlitwy codzienne z końca XV w. w rękopisie Biblioteki Narodowej nr 3033 I",
    Ogólnopolska konferencja historycznojęzykowa. W kręgu dawnej polszczyzny III, Kraków 4-5.12.2017 r.,
    organizator: Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.
  5. "Sposoby wyrażania emocji średniowiecznych pisarzy w rękopiśmiennych marginaliach z XV w.",
    Marginalia, komentarze i przypisy w książce dawnej i współczesnej, Katowice 18-19.10.2017 r.,
    organizator: Uniwersytet Śląski w Katowicach.
  6. "Rękopiśmienne źródła w badaniach językowych najstarszej doby polszczyzny",
    LXXV Zjazd Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. Źródła w badaniach językoznawczych,
    Łódź 18-19.09.2017 r.,
    organizator: Polskie Towarzystwo Językoznawcze, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego.
  7. "Na ścieżkach badań historycznojęzykowych - od inspiracji do realizacji",
    VII Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa z okazji 80. rocznicy urodzin Prof. Wacława Twardzika, Poznań 11-12.05.2017 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Koło Miłośników Historii Języka Polskiego.
  8. "Piętnastowieczne przekłady Nowego Testamentu - elektroniczna konkordancja staropolska. Internetowa baza danych". Od pomysłu do realizacji,
    Przestrzenie humanistyki cyfrowej - korpusy diachroniczne polszczyzny, Katowice 24-25.04.2017 r.,
    organizatorzy: Uniwersytet Śląski w Katowicach, Uniwersytet Jana Gutenberga w Moguncji.
  9. "Glosy - ich miejsce i znaczenie w poznaniu dziejów języka polskiego"
    organizatorzy: Odczyt na zaproszenie Pracowni Literatury Renesansu Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Muzeum Narodowego w Krakowie, Kraków 7.04.2017 r.
  10. "Piętnastowieczne przekłady Nowego Testamentu - elektroniczna konkordancja staropolska. Internetowa baza danych". Prezentacja projektu - zawartość bazy, narzędzia do obsługi bazy, perspektywy badawcze,
    XX Międzynarodowa i Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna pt. "Onomastyka – Neohumanistyka – Nauki Społeczne", Przegorzały 21-23 września 2016 r.,
    organizator: Instytut Języka Polskiego PAN w Krakowie.
  11. "Średniowieczne warunki dobrej spowiedzi - źródło, przekazy, leksyka", Ogólnopolska konferencja historycznojęzykowa. W kręgu dawnej polszczyzny II, Kraków 9-10.05.2016 r.,
    organizator: Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.
  12. "Historia języka – konieczności i możliwości badań źródłowych w XXI wieku",
    Kongres Historyków Języka, Katowice 13-15.04.2016 r.,
    organizator: Uniwersytet Śląski w Katowicach.
  13. "O wydawaniu glos polskich z łacińskich rękopisów średniowiecznych - zróżnicowanie materiału, dotychczasowa praktyka, możliwości i perspektywy",
    Staropolskie Spotkania Językoznawcze 2, Poznań 16-17.03.2016 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  14. "Delimitacja rękopisów średniowiecznych. Transliteracja a technologia" (wraz z T. Miką),
    Staropolskie Spotkania Językoznawcze 2, Poznań 16-17.03.2016 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  15. "Od delimitacji do interpretacji. Otwarte warsztaty dla uczestników konferencji" (wraz z T. Miką),
    VI Konferencja Historycznojęzykowa, Poznań 14-15.05.2015 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  16. "Delimitacja czy interpunkcja w tekstach średniowiecznych. Problemy metodologiczne" (wraz z T. Miką),
    Problemy polskiej interpunkcji od średniowiecza do współczesności, Warszawa 16.02.2015 r.,
    organizator: Instytut Badań Literackich.
  17. "Nowe możliwości badania tekstów staropolskich na przykładzie XV-wiecznych tłumaczeń kantyków
    z Nowego Testamentu",
    Międzynarodowa konferencja historycznojęzykowa. W kręgu dawnej polszczyzny, Kraków 4-5.12.2014 r.,
    organizator: Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie.
  18. "O sposobach tłumaczenia Nowego Testamentu w Rozmyślaniu przemyskim",
    Rozmyślanie przemyskie - świadectwo kultury religijnej i literackiej średniowiecza z perspektywy wieków, Przemyśl 12-14.06.2014 r.,
    organizator: Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu.
  19. "Polskie glosy w XV-wiecznych łacińskich rękopisach jako problem historycznojęzykowy"
    Staropolskie Spotkania Językoznawcze 1, Poznań 14-15.05.2014 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  20. "Zapisy polskie w słownikach i glosariuszach XV w. - przegląd źródeł i perspektywy badawcze",
    Polska leksykografia latynistyczna. Historia i perspektywy, Kraków 6.05.2014 r.,
    organizator: Pracownia Łaciny Średniowiecznej IJP PAN w Krakowie.
  21. "Dwa staropolskie zaklęcia: przeciwko jadowitym robakom i przeciw wściekliźnie z końca XV wieku",
    Historyczne księgozbiory dominikańskie. Miejsca, ludzie, historie, Kraków 20-22.11.2014 r.,
    organizatorzy: Biblioteka Kolegium Filozoficzno-Teologicznego Polskiej Prowincji Dominikanów,
    Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Biblioteka Jagiellońska oraz Dominikański Instytut Historyczny.
  22. "Polskie glosy w XV-wiecznych łacińskich rękopisach jako problem historycznojęzykowy",
    Staropolskie Spotkania Językoznawcze. "Jak badać teksty staropolskie?", Poznań 14-15.05.2014 r.,
    organizator: Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  23. "W poszukiwaniu zaginionych staropolskich słów... w archiwum i w Internecie",
    V Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa z okazji 10.lecia Koła Miłośników Historii Języka Polskiego, Poznań 13-15.05.2013 r.
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  24. "Od archiwum do Internetu. Z warsztatu leksykografa",
    IV Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa, Poznań 17-18.11.2010 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  25. "Glosy polskie w łacińskich rękopisach archiwum klasztoru dominikanów w Krakowie",
    Zakony mendykanckie w średniowiecznej aglomeracji Krakowa, Kraków 18-21.10.2007 r.,
    organizatorzy: Dominikański Instytut Historyczny, Instytut Historii UJ,
    Wydział Historii Kościoła Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie.
  26. "Nowoodnalezione glosy polskie w łacińskich rękopisach z XV w.",
    III Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa, Poznań 16-17.05.2007 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  27. "Średniowieczne przekazy dobrej spowiedzi w języku polskim",
    II Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa, Poznań 18-19.05.2006 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  28. "Synonimia w średniowiecznych przekazach kanonu mszy świętej. Uwagi wstępne",
    I Ogólnopolska Konferencja Historycznojęzykowa, Poznań 12-13.05.2005 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
  29. "Synonimia staropolska - aspekty badań",
    XIV Kolokwium Językoznawcze Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny,
    Ciążeń 20-23.06.2004 r.,
    organizator: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Szczeciński.
  30. "Potrzeba włączenia elementów paleografii do nauczania historii języka polskiego",
    XIII Kolokwium Językoznawcze Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny,
    Świnoujście 22-24.09.2003 r.,
    organizator: Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Akademia Bydgoska im. Kazimierza Wielkiego.
  31. "Analiza tekstów staropolskich",
    Tekst staropolski w badaniach, dydaktyce i edycji, Łódź 19-21.05.2003 r.,
    organizator: Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi.
  32. "Dlaczego potrzebne jest wydanie suplementu do Słownika staropolskiego?",
    XII Kolokwium Językoznawcze Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny,
    Wiktorowo 22-25.09.2002 r.,
    organizator: Akademia Bydgoska im. Kazimierza Wielkiego, Uniwersytet Szczeciński, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Inna działalność

  1. 2018-2020 zajęcia dydaktyczne w Uniwersytecie Jagiellońskim,
    warsztaty w ramach przedmiotu: „O rozmaitszym aniżeli dotychmiast tekstu dawnego czytaniu i jakie z tego pożytki płyną”: Brachygrafia średniowiecznych tekstów - adaptacja łacińskiego systemu abrewiacyjnego do polszczyzny oraz Sztuka czytania dawnego tekstu – Praktyczne ćwiczenia z zakresu czytania średniowiecznych rękopisów.
  2. 2010-2020 zajęcia dydaktyczne w Uniwersytecie Pedagogicznym im. KEN w Krakowie,
    m.in.: Archiwizacja i wykorzystywanie danych; Internetowe bazy danych - słowniki, korpusy, biblioteki cyfrowe; Współczesny warsztat filologa; Tworzenie stron www (html, css).
  3. 2005-2014 cykl wykładów i ćwiczeń podczas corocznych warsztatów historycznojęzykowych dla studentów, doktorantów i pracowników Instytutu Filologii Polskiej UAM, Wenecja (koło Gniezna) wrzesień 2005-2014,
    organizator: Zakład Historii Języka Polskiego UAM w Poznaniu, Koło Miłośników Historii Języka Polskiego UAM w Poznaniu.
  4. 2003-2012 prowadzenie i współorganizacja studenckich warsztatów historycznojęzykowych, Kraków grudzień 2003 r., 2008 r., 2012 r., luty 2018 r.
    organizator: Zakład Historii Języka Polskiego UAM w Poznaniu, Instytut Języka Polskiego PAN w Krakowie.